- Kto to jest mikroprzedsiębiorca? Definicja
- Mikroprzedsiębiorca w Ustawie o Rachunkowości
- Czym się różni mikroprzedsiębiorca a mały przedsiębiorca?
- Co to jest MŚP?
- Co to znaczy: średni przedsiębiorca?
- Jak ustalić, czy jestem mikroprzedsiębiorcą?
- Trudności w ustaleniu: mały czy średni przedsiębiorca?
- Jak obliczyć wielkość firmy zależnej (spółki-córki, firmy powiązanej itp.)?
- Mały ZUS a mały przedsiębiorca
Kluczowe informacje
Mikroprzedsiębiorca to firma zatrudniająca mniej niż 10 osób i mająca obrót lub aktywa do 2 mln euro, co obejmuje większość jednoosobowych działalności gospodarczych w Polsce.
Definicje mikroprzedsiębiorcy różnią się w prawie gospodarczym i w Ustawie o Rachunkowości, gdzie obowiązuje dodatkowy limit przychodów 4 mln zł i wymóg spełnienia przynajmniej dwóch z trzech warunków.
Mały przedsiębiorca zatrudnia do 49 osób i osiąga obrót do 10 mln euro, a średni – do 250 osób i obrót do 50 mln euro; granica między małymi i średnimi firmami bywa płynna i zależna od kursu euro oraz sposobu liczenia etatów.
MŚP to pojęcie zbiorcze obejmujące małe i średnie przedsiębiorstwa, a w regulaminach dofinansowań należy sprawdzić, czy mikroprzedsiębiorcy także są uwzględnieni.
Określenie wielkości firmy uwzględnia również powiązania kapitałowe i grupy przedsiębiorstw, co oznacza, że dane spółek zależnych czy udziałowców mogą wpływać na klasyfikację jako mikro-, mały lub średni przedsiębiorca.
Kto to jest mikroprzedsiębiorca? Definicja
Prawo bywa skomplikowane i to pewnie tu kryje się początek częstych problemów ze zdefiniowaniem, czy jestem małym czy mikroprzedsiębiorcą. Art. 7 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. Z 2024 r. poz. 236, z późn. zm.) wyjaśnia, że mikroprzedsiębiorca:
“w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące warunki:
- zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników,
- osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług, oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 2 milionów euro,
- lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 2 milionów euro.”
A w skrócie:
Z danych GUS wynika, że 95,8 polskich firm wpada w kategorię mikroprzedsiębiorcy.
Jeśli więc jesteś na działalności gospodarczej i zastanawiasz się, czy jesteś mikroprzedsiębiorcą, to prawdopodobnie odpowiedź brzmi: tak (a jeśli nikogo nie zatrudniasz, to jest to pewne).
Mikroprzedsiębiorca w Ustawie o Rachunkowości
Sprawę komplikuje fakt, że Ustawa o Rachunkowości zupełnie inaczej definiuje firmy “mikro”. Tu utrzymany jest limit zatrudnienia, ale do tego:
suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego nie może wynieść więcej niż 2 mln. zł, a suma dochodów netto ze sprzedaży nie może przekroczyć 4 mln. zł.
Firma musi spełniać co najmniej dwa z tych trzech warunków, aby uchodzić za mikro firmę w świetle ustawy o rachunkowości.
Czym się różni mikroprzedsiębiorca a mały przedsiębiorca?
Mały przedsiębiorca to taki, który zatrudniał w co najmniej jednym z ostatnich dwóch lat do 49 osób i miał obrót netto nieprzekraczający 10 mln euro. Jak widać, pomimo że w codziennych rozmowach często mieszane są pojęcia mikro- i małej firmy (bo w potocznym rozumieniu jednoosobowa działalność to po prostu “mała firma”), formalnie różnica jest znaczna, a zdecydowana większość przedsiębiorców należy do tej pierwszej kategorii.
Granice są bardziej płynne pomiędzy małą a średnią firmą i dlatego to one częściej są ujmowane razem w dokumentach.
Co to jest MŚP?
We wnioskach i usługach dla firm często pojawia się określenie “MŚP”; istnieje np. Rzecznik MŚP. Co to znaczy? Chodzi o Małe i Średnie Przedsiębiorstwa.
Ważne! W regulaminach konkursów czy dofinansowań często takie dwa podmioty są ujęte w jednej, bardzo szerokiej kategorii – MŚP. Warto sprawdzać, czy mikroprzedsiębiorcy też są ujęci w tym katalogu, bo zależy to od regulaminu.
Co to znaczy: średni przedsiębiorca?
Średni przedsiębiorca w rozumieniu prawa to firma zatrudniająca (w jednym z ostatnich dwóch lat) do 250 osób, o obrocie nieprzekraczającym 50 milionów euro (lub “sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 43 milionów euro”). Ustawa zaznacza, że nie może on być jednocześnie małym ani mikroprzedsiębiorcą.
Jak widać, choć przeciętnej osobie średni przedsiębiorca kojarzy się z rodzinną firmą taksówkarską czy lokalną siecią pizzerii, tak naprawdę mowa już często o korporacji.
Można tu zapytać: a gdzie duże firmy? Wg. GUS to tylko 0,1 proc. wszystkich podmiotów, choć według PARP odpowiadających za co trzecie miejsce pracy. Są to prawdziwe molochy; dla przykładu samo PZU zatrudnia ok. 38,8 tys. osób.
Jak ustalić, czy jestem mikroprzedsiębiorcą?
Przed przystąpieniem do konkursu czy wypełnieniem wniosku o dofinansowanie często trzeba najpierw ustalić status mikro-, małego lub średniego przedsiębiorcy. Jak to się robi?
Warunki powinny być każdorazowo uwzględnione w regulaminie takiego wsparcia; najczęściej niezbędne będą dokumenty księgowe za poprzedni rok czy zaświadczenia z ZUS o liczbie etatów. PARP udostępnia narzędzie Kwalifikator, które wprawdzie nie daje jednoznacznej odpowiedzi, ale może pomóc ustalić, do której kategorii zalicza się dana firma.
Trudności w ustaleniu: mały czy średni przedsiębiorca?
O ile większość osób po prostu znajduje się w kategorii mikroprzedsiębiorców, rozróżnienie pomiędzy małą a średnią firmą komplikuje kilka czynników:
- Zmienny kurs euro, a to z jakichś powodów w tej walucie wylicza się obrót firmy;
- przeliczanie zatrudnienia na pełne etaty, “uwzględniając pracowników przebywających na urlopach macierzyńskich, urlopach na warunkach urlopu macierzyńskiego, uzupełniających urlopach macierzyńskich, urlopach ojcowskich, urlopach rodzicielskich, urlopach opiekuńczych i urlopach wychowawczych, a także zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego.”
- Określanie wielkości firmy na podstawie obrotu netto, a ten w niektórych branżach i przypadkach niekoniecznie odzwierciedla realną wielkość firmy;
- problemy z przeliczaniem zatrudnienia czy przychodów dla podmiotów, które działają krócej niż rok.
Jak więc widać, zdarza się, że przedsiębiorca zależnie od roku wpada w kategorię małej lub średniej firmy i pewnie stąd łączne przedstawianie tych dwóch kategorii.
Jak obliczyć wielkość firmy zależnej (spółki-córki, firmy powiązanej itp.)?
Jeśli firma jest powiązana (kapitałowo, ale też np. przez udziałowców czy wspólników), z innymi przedsiębiorstwami, uwzględnia się też dane tych przedsiębiorstw.
Ważne! Z danych udostępnionych na stronie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wynika, że: “grupa ta nie musi mieć charakteru oficjalnego. Przynależność do grupy oceniana jest z funkcjonalnego i gospodarczego punktu widzenia.”
Zalecenia Komisji Europejskiej z 2003 r. (dokument nr C(2003) 1422) precyzuje, że przedsiębiorstwa mogą być uznane za niezależne pomimo udziałów w nich w wysokości 25 proc. lub więcej ze strony niektórych kategorii inwestorów, którzy odgrywają pozytywną rolę w finansowaniu i tworzeniu działalności. Chodzi tu szczególnie o tzw. “Anioły biznesu”, czyli osoby, które zajmują się pomaganiem właśnie mikro-, małym i średnim firmom na początku ich drogi.
Mały ZUS a mały przedsiębiorca
Prawo do korzystania z tzw. “Małego ZUS” w potocznym rozumieniu przysługuje “najmniejszym” przedsiębiorcom, jednak w praktyce nie ma związku z ogólnym podziałem na mikro-, małe i średnie firmy. W większości dotyczyć będzie mikroprzedsiębiorców.
