Kluczowe informacje
Cyberprzestępcy wykorzystują phishing, vishing, smishing, spoofing, metodę „na BLIK” i fałszywe inwestycje, aby wyłudzać dane logowania, kody autoryzacyjne oraz pieniądze.
Oszuści często wywierają presję i podszywają się pod bank, znajomych lub inne zaufane osoby. Dlatego nie należy działać pod wpływem pośpiechu ani przekazywać poufnych danych.
Bank nigdy nie prosi o przekazanie pieniędzy na „bezpieczne konto”, podanie pełnego hasła ani kodów autoryzacyjnych. Podejrzane wiadomości, telefony i linki należy weryfikować innym, oficjalnym kanałem.
W przypadku oszustwa lub jego próby należy szybko skontaktować się z bankiem, zgłosić sprawę Policji i CERT Polska oraz zabezpieczyć dowody. Szybka reakcja może ograniczyć straty i pomóc w odzyskaniu pieniędzy.
Najlepszą ochroną jest czujność i ostrożność w internecie. Warto sprawdzać adresy stron, unikać podejrzanych linków i nie udostępniać nikomu danych logowania ani kodów autoryzacyjnych.
Najpopularniejsze oszustwa bankowe – co musisz wiedzieć?
Do najpopularniejszych metod oszustw bankowych stosowanych przez cyberprzestępców w 2026 roku należą m.in. phishing, vishing, metoda „na BLIK”, smishing, oszustwa na konto techniczne, fałszywe inwestycje i sklepy itd. Z roku na rok metody przestępców ewoluują, dlatego warto trzymać rękę na pulsie i zachować szczególne środki ostrożności podczas zakupów online oraz płatności zbliżeniowych w sklepach stacjonarnych. Przygotowaliśmy dla Ciebie podstawowe informacje o najczęściej stosowanych oszustwach bankowych.
Phishing
Jedną z metod najczęściej stosowanych przez cyberprzestępców jest phishing. Polega on na podszywaniu się pod zaufane osoby i instytucje, aby wyłudzić poufne dane. Bazuje na manipulacji i psychologii. W kontekście sektora bankowego przestępca podszywa się pod Twój bank i kontaktuje się z Tobą, chcąc zyskać dane logowania do bankowości elektronicznej, dane karty, kody autoryzacyjne, numer PESEL i inne.
W ramach phishingu przestępcy podszywają się m.in. pod:
- banki,
- firmy kurierskie,
- urzędy administracji publicznej,
- operatorów telekomunikacyjnych,
- sklepy internetowe,
- członków rodziny,
- znajomych lub współpracowników.
Do komunikacji wykorzystywane są różne kanały, w tym: wiadomości e-mail, SMS (tzw. smishing), komunikatory internetowe i media społecznościowe oraz rozmowy telefoniczne (tzw. vishing).
Standardowy scenariusz ataku phishingowego:
- Otrzymujesz fałszywą wiadomość od banku na dowolnym komunikatorze.
- Nadawca wiadomości informuje o awaryjnej sytuacji, np. konieczności aktualizacji danych, zablokowaniu rachunku lub nieudanej transakcji.
- W wiadomości znajduje się link prowadzący do fałszywej strony logowania do banku.
- Wejście w ten link i wpisanie w nich danych skutkuje ich kradzieżą, dzięki czemu przestępcy zyskują dostęp do konta.
Ofiara ataku phishingowego jest w trudnej sytuacji. Musi natychmiast skontaktować się z bankiem w celu zablokowania konta i wychodzących z niego transakcji, a także zgłosić atak służbom. W wielu przypadkach może dojść już do utraty środków zgromadzonych na rachunku bankowym.
Vishing
Vishing to oszustwo telefoniczne chętnie wykorzystywane przy wyłudzaniu pieniędzy i poufnych danych, np. danych logowania do bankowości elektronicznej. To nic innego jak fałszywe telefony z banku, gdy rozmówca podaje się za pracownika banku, policjanta, przedstawiciela instytucji zaufania publicznego lub konsultanta operatora płatności. W tej metodzie często wykorzystuje się tzw. spoofing numeru telefonu, o którym dowiesz się w dalszej części artykułu.
Standardowy scenariusz ataku vishingowego:
- Otrzymujesz telefon i rozmówca podaje się za pracownika banku.
- Rozmówca informuje Cię o różnego rodzaju zagrożeniach, np. podejrzanej transakcji, próbie włamania się na konto, próbie zaciągnięcia kredytu itd.
- W trakcie rozmowy wywierana jest presja działania natychmiast, aby zabezpieczyć pieniądze na rachunku.
- Przestępca prosi Cię o wykonanie wybranej czynności, np. podanie danych logowania do bankowości elektroniczne, przekazanie kodów autoryzacyjnych, zainstalowanie programu do zdalnego dostępu lub wykonanie przelewu na bezpieczne konto (tzw. konto techniczne).
Próbę vishingu rozpoznasz po tym, że rozmówca:
- wywołuje poczucie zagrożenia i pośpiechu,
- nalega na zachowanie rozmowy w tajemnicy,
- prosi o poufne dane lub kody autoryzacyjne,
- zachęca do instalacji oprogramowania do zdalnego dostępu,
- nakłania do wykonania przelewu „dla bezpieczeństwa”
Spoofing
Spoofing to kolejna metoda stosowana przez przestępców. Polega na podszywaniu się pod instytucje zaufania publicznego, np. bank. Obecnie oszuści korzystają z zaawansowanych narzędzi technologicznych, dzięki czemu numer w trakcie połączenia czy też mail nadawcy wyglądają niemal 1:1 tak samo, jak te oficjalne ze strony banku. Do tego projektują strony internetowe niemal identyczne z serwisem bankowym, aby wyłudzić dane logowania do bankowości elektronicznej. To utrudnia rozpoznanie próby oszustwa.
Standardowy scenariusz spoofingu jako oszustwa bankowego:
- Otrzymujesz telefon z numeru wyglądającego na oficjalny numer Twojego banku.
- Rozmówca przedstawia się jako pracownik działu bezpieczeństwa banku.
- Rozmówca twierdzi, że na Twoim rachunku wykryto podejrzane transakcje lub obciążenia.
- Rozmówca prosi Cię o podanie kodów SMS, danych do logowania i numeru karty, a także wykonanie bezpiecznego przelewu na wskazane konto (np. konto techniczne).
To moment, w którym tracisz nie tylko środki zgromadzone na koncie, ale też często dostęp do rachunku. To oszustwo, ponieważ pracownik banku nigdy nie poprosi Cię o:
- przelanie środków na jakiekolwiek konto techniczne lub inne bezpieczne konto,
- podanie pełnego hasła i numeru PIN do bankowości elektronicznej ani kodów autoryzacyjnych.
Metoda „na BLIK”
Metoda „na BLIK” to oszustwo, w którym przestępcy wykorzystują zaufanie do znajomych lub bliskich. Podszywają się pod osoby dobrze znane ofierze i proszą o doraźną pomoc finansową i przesłanie kodu BLIK. Wszystko po to, aby zyskać dostęp do środków zgromadzonych na koncie bankowym, wypłacając gotówkę z bankomatu lub realizując zakupy z konta ofiary. Do komunikacji najczęściej wykorzystywane są media społecznościowe.
Standardowy scenariusz oszustwa metodą „na BLIK”:
- Oszust przejmuje konto znajomego na komunikatorze lub tworzy konto, które się pod niego podszywa.
- Wysyła wiadomość z prośbą o pilną pomoc, np. opłacenie zakupów, wypłatę gotówki lub uregulowanie rachunku.
- Prosi o przesłanie kodu BLIK i potwierdzenie transakcji w aplikacji bankowej.
- Po otrzymaniu kodu i zatwierdzeniu operacji przez ofiarę, przestępca natychmiast wypłaca pieniądze z bankomatu lub realizuje płatność.
Aby temu zapobiec, wszelkie wiadomości z prośbą o BLIK traktuj jako podejrzane. Następnie skontaktuj się z daną osobą telefonicznie, potwierdzając, że rzeczywiście to ona znalazła się w kryzysowej sytuacji i potrzebuje Twojej pomocy.
WAŻNE: Pamiętaj, że Twoje konto w mediach społecznościowych również może być zagrożone. Stosuj więc silne hasło i uwierzytelnianie dwuskładnikowe (2FA).
Smishing
Smishing to rodzaj phishingu bazujący na wiadomościach SMS. Oszuści podszywają się w nich pod pracowników banku lub udają oficjalny kanał komunikacji bankowej. Jednocześnie w wiadomości przesyłają fałszywy i zainfekowany link z prośbą o wejście w niego i wykonanie określonej czynności, np. podanie danych. Sam smishing może być łączony ze spoofingiem i wówczas wiadomość może pojawić się w jednym wątku komunikacji z bankiem, co zwiększa jej wiarygodność w oczach odbiorcy.
Standardowy scenariusz ataku smishingowego:
- Otrzymujesz wiadomość SMS wyglądającą tak samo, jak wiadomość z banku. Do tego może znajdować się w jednym wątku z dotychczasową oficjalną komunikacją.
- W wiadomości znajduje się informacja o problemie bankowym, np. nieudanej próbie płatności, konieczności aktualizacji danych, zablokowanym koncie lub odnotowania podejrzanej transakcji.
- Wiadomość SMS zawiera odnośnik prowadzący do fałszywej strony banku lub formularza do wypełnienia danych.
- Wszystkie dane wpisane na fałszywej stronie internetowej automatycznie trafiają do cyberprzestępców, którzy przejmują kontrolę nad Twoim rachunkiem bankowym.
Fałszywe inwestycje
W 2026 roku często odnotowywane są oszustwa związane z fałszywymi inwestycjami. Metoda ta nazywana jest „fraudem inwestycyjnym”. Polega na podszywaniu się pod znane osoby lub instytucje, aby nakłaniać ofiary do inwestowania środków w aktywa z ponadprzeciętną stopą zwrotu. W rzeczywistości jest to gra psychologiczna, która ma wykorzystać chęć wzbogacenia się ofiary i nakłonienie jej do przelania środków na wskazane konto.
W ujęciu sektora bankowego oszustwo na fałszywe inwestycje obejmuje przede wszystkim podszywanie się pod biura maklerskie przy bankach oraz platformy inwestycyjne i zachęcanie inwestorów do skorzystania z ich usług. Reklamy tego typu pojawiają się w internecie, w tym przede wszystkim w mediach społecznościowych i prowadzą do fałszywych stron internetowych.
Standardowy scenariusz oszustwa na fałszywą inwestycję:
- Ofiara trafia na reklamę lub otrzymuje wiadomość zachęcającą do inwestycji z gwarantowanym wysokim zyskiem.
- Po pozostawieniu danych kontaktowych dzwoni rzekomy doradca inwestycyjny.
- Oszust namawia do wpłaty pierwszej kwoty oraz założenia konta na fałszywej platformie inwestycyjnej. Opcjonalnie może prosić o zainstalowanie programu do zdalnego dostępu do komputera lub telefonu.
- Po wpłacie kolejnych środków kontakt z rzekomym doradcą urywa się lub ofiara nie może wypłacić swoich pieniędzy.
WAŻNE: Przestępcy wykorzystują zwiększone zainteresowanie lokowania nadmiaru kapitału przez Polaków. Według danych opublikowanych przez CSIRT KNF tylko w marcu 2026 roku nałożono blokady na 778 profili promujących fałszywe inwestycje w internecie. Dla porównania w lutym 2026 roku było to 578 profili.
W jaki sposób hakerzy dostają się na Twoje konto bankowe?
W większości przypadków hakerzy nie przełamują blokad bankowych, tylko wykorzystują naiwność oraz nieostrożność swoich ofiar. Na konto bankowe włamują się dopiero w momencie, gdy wyłudzą podstawowe dane, w tym:
- identyfikator (login),
- hasło,
- numer PESEL,
- kod autoryzacyjny.
To podstawowe dane, których potrzebują cyberprzestępcy, aby zyskać dostęp do rachunku bankowego, wypłacać z niego środki lub za jego pośrednictwem realizować transakcje.
WAŻNE: Pracownik banku nigdy nie poprosi Cię o podanie wrażliwych danych, które ułatwiają dostęp do konta internetowego. Jeżeli w trakcie rozmowy usłyszysz taką prośbę, to jest to sygnał, że ktoś próbuje Cię oszukać. Uważaj też na podawanie tych danych na podejrzanych stronach internetowych.
Podejrzewasz oszustwo bankowe? Sprawdź gdzie to zgłosić
Jeżeli padniesz ofiarą oszustwa bankowego lub innego oszustwa cyberprzestępczego albo je podejrzewasz, nie zwlekaj z reakcją i zgłoś to na policję. Ponadto incydenty komputerowe należy zgłaszać bezpośrednio do zespołu reagowania CERT Polska na stronie internetowej https://incydent.cert.pl/. Wystarczy wypełnić formularz online, załączyć podejrzaną wiadomość i przesłać do analizy. W ten sposób zmniejsza się ryzyko padnięcia ofiarą oszustwa innej osoby oraz prowadzi do blokady podejrzanego konta, a przy sprzyjających okolicznościach do ujęcia przestępcy.
Sposoby zgłoszenia ataków cyberprzestępców:
- zgłaszanie podejrzanej strony internetowej -> wypełnij internetowy formularz
- zgłaszanie podejrzanej wiadomości SMS -> prześlij ją na numer 8080 za pomocą funkcji „przekaż” albo „udostępnij”
- zgłaszanie podejrzanych treści i telefonów -> zgłoś to w aplikacji mObywatel w zakładce „Bezpiecznie w sieci”
- zgłaszanie próby oszustwa finansowego lub wyłudzenia -> wypełnij internetowy formularz
W miarę możliwości zabezpiecz dowody przestępstwa lub jego próby, w tym zrzuty ekranu z fałszywych stron internetowych oraz podejrzane wiadomości SMS i e-mail.
Czy próbę cyberprzestępstwa warto zgłosić na policję?
Tak, próbę cyberprzestępstwa zawsze warto zgłosić. Dzięki temu pomagasz organom ścigania w namierzeniu oszustów i ostrzegasz innych. Zgłoszenie jest również niezbędne, jeśli będziesz ubiegać się o zwrot skradzionych środków w swoim banku. Rekomendujemy osobiste zgłoszenie się w najbliższej jednostce Policji lub prokuraturze.
Jak uchronić się przed cyberprzestępczością?
Aby zmniejszyć ryzyko padnięcia ofiarą działalności cyberprzestępców, należy przede wszystkim zachować czujność podczas wszelkich działań w internecie, gdzie wpisuje się wrażliwe dane. Metody oszustów ewoluują, a narażone są na nie przede wszystkim dzieci ze względu na ich łatwowierność oraz osoby starsze i mniej zaawansowane technologicznie. Podstawą w zapobieganiu oszustwom jest edukacja w zakresie zagrożeń w sieci i metod przestępców.
Zgodnie z zaleceniami ekspertów, aby zmniejszyć ryzyko kradzieży danych lub środków z konta bankowego:
- dokładnie sprawdzaj adres strony internetowej przed podaniem danych,
- zrezygnuj z wchodzenia w podejrzane linki i nie otwieraj nieznanych załączników (np. w mailach),
- wszelkie decyzje dotyczące zakupów lub przelewów podejmuj na spokojnie, a nie pod wpływem presji czasu bądź silnych emocji,
- zachowaj szczególną ostrożność wobec ofert obiecujących szybki, wysoki lub gwarantowany zysk,
- weryfikuj informacje u nadawcy w innych, dobrze znanych kanałach komunikacji, np. korzystając z telefonu z banku do weryfikacji,
- nigdy nie udostępniaj innym osobom danych logowania, kodów autoryzacyjnych ani danych karty,
- jeżeli kontakt wzbudza Twoje wątpliwości, natychmiast się rozłącz,
- nie ufaj wyłącznie numerowi telefonu lub nazwie nadawcy, ponieważ mogą być sfałszowane,
- dokładnie czytaj treść komunikatów publikowanych przez bank oraz zatwierdzanych czynności w aplikacji mobilnej lub bankowości elektronicznej.
Najczęściej zadawane pytania
Czy bank może pytać o PESEL?
Tak, bank może poprosić o numer PESEL w celu potwierdzenia tożsamości klienta, realizacji obowiązków prawnych lub zabezpieczenia usług bankowych.
Czy przez numer telefonu można włamać się na konto?
Sam numer telefonu nie pozwala na włamanie do konta, ale oszuści mogą próbować wykorzystać go do wyłudzenia danych, przejęcia numeru lub przeprowadzenia ataku socjotechnicznego.
Jakie są najpopularniejsze oszustwa bankowe cyberprzestępców?
Do najczęstszych oszustw bankowych należą phishing, vishing, spoofing, smishing, fałszywe inwestycje oraz metoda „na BLIK”.
Jakie dane potrzebują oszuści?
Oszuści najczęściej próbują zdobyć dane logowania do bankowości, hasła, kody autoryzacyjne, numer PESEL, dane karty płatniczej oraz informacje osobowe umożliwiające podszycie się pod ofiarę.
