Co to jest upadłość konsumencka i na czym polega?

Co to jest upadłość konsumencka?

Upadłość konsumencka to procedura prawna dostępna dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, która ma na celu ich oddłużenie. Skierowana jest do osób, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej i borykają się z rosnącym zadłużeniem, gdy pokrywanie bieżących zobowiązań jest niewykonalne. Po spełnieniu określonych warunków możliwe jest umorzenie części lub całości zadłużenia po przejściu przez całe postępowanie upadłościowej. Podstawę prawną dla upadłości konsumenckiej stanowi Ustawa Prawo upadłościowe z dnia 28 lutego 2003 roku wraz z późniejszymi zmianami. 

Upadłość konsumencka – na czym polega?

Wiesz już, czym jest upadłość konsumencka zgodnie z definicją prawną, jednak na czym właściwie polega ta procedura? Przede wszystkim jej celem jest uwolnienie dłużnika od powstałych zobowiązań finansowych przy jednoczesnym zaspokojeniu chociaż części potrzeb wierzycieli. To jedno z ostatecznych wyjść z kłopotów finansowych, aby rozpocząć nowy etap w swoim życiu. Nie każdy jednak może z tego skorzystać. Ten wieloetapowy proces wymaga konsekwencji, samoświadomości oraz spełnienia określonych wymogów prawnych.

Warunki upadłości konsumenckiej

Aby sąd mógł rozpatrywać ogłoszenie upadłości konsumenckiej, muszą zostać spełnione następujące warunki:

• bycie osobą prywatną, która nie prowadzi działalności gospodarczej,
• niewypłacalność objawiająca się brakiem możliwości regulowania zobowiązań przez minimum 3 miesiące z rzędu, 
• prawidłowe i zgodne z prawdą wypełnienie wniosku o upadłość konsumencką, 
• brak przesłanek negatywnych, w tym celowego doprowadzenia do zadłużenia, ukrywania majątku czy rażącego niedbalstwa w zarządzaniu finansami.

Jak działa upadłość konsumencka krok po kroku?

Procedura upadłości konsumenckiej dzieli się pięć podstawowych etapów, które następują w określonej sekwencji, począwszy od złożenia wniosku do sądu, a kończąc na umorzeniu zobowiązań. Poniżej w kilku zdaniach opisano, jak działa upadłość konsumencka.

1. Złożenie do sądu wniosku o upadłość konsumencką

Zazwyczaj decyzję o złożeniu wniosku o upadłość konsumencką podejmuje się po konsultacji z prawnikiem, który specjalizuje się w tego typu sprawach. Wniosek składa się w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby zadłużonej i musi on zawierać szczegółowe dane na temat:

• posiadanego majątku, 
• ilości i wysokości zobowiązań, 
• liczby wierzycieli. 

Wszelkie wątpliwości w zakresie poprawności wniosku należy omówić z urzędnikiem lub specjalistą z zakresu prawa, ponieważ jakiekolwiek błędy formalne na tym etapie mogą znacznie wydłużyć całą procedurę prawną.

2. Decyzja sądu

Sąd dokładnie analizuje wniosek oraz zachodzące okoliczności i na tej podstawie podejmuje decyzję. Jeżeli uzna, że wnioskodawca spełnia wymagania opisane w Ustawie Prawo upadłościowe i jest niewypłacalny, to ogłasza upadłość konsumencką. Jednocześnie w tym samym momencie zadłużona osoba nie może już zarządzać posiadanym majątkiem i do procedury włączany jest syndyk.

3. Zarządzanie majątkiem dłużnika przez syndyka

W trzecim etapie istotną rolę odgrywa syndyk, który formalnie zrządza majątkiem dłużnika. Polega to na wycenie posiadanych aktywów wchodzących w skład masy upadłościowej. Następnie majątek ten jest sukcesywnie wyprzedawany na licytacjach, a środki pozyskane ze sprzedaży przeznaczone są na spłatę powstałego zadłużenia na rzecz wierzycieli. 

4. Określenie planu spłaty zadłużenia

Sąd, syndyk i wierzyciele mają za zadanie wypracować plan spłaty wierzycieli. To dokument, który wskazuje na to, w jaki sposób i w jakim czasie zadłużona osoba będzie spłacała swoje zobowiązania. W zależności od sytuacji, w jakiej znajduje się dłużnik, taki plan może rozstać rozpisany na rok, dwa lub trzy lata. Z punktu widzenia osoby ubiegającej się o upadłość konsumencką niezwykle ważne jest to, aby rzetelnie wywiązywać się z tego planu. Ma to wpływ na decyzję sądu co do umorzenia pozostałego zadłużenia.

5. Umorzenie zobowiązań

Gdy plan jest realizowany bez zarzutu, to po jego zakończeniu decyzja należy do sądu. To on wskazuje na to, czy pozostałe do spłaty zobowiązania zostaną umorzone, czy jednak wciąż będą aktywne i trzeba będzie je spłacać. W przypadku formalnego umorzenia przez sąd dłużnik uwalnia się od dalszych zobowiązań wobec wierzycieli i może niejako rozpocząć swoje życie na nowo.

Czy każdy dług można umorzyć?

Nie każdy dług można umorzyć w ramach upadłości konsumenckiej i dłużnik powinien mieć tego świadomość. Zgodnie z obowiązującymi przepisami upadłość nie obejmuje długów takich jak:

• niezapłacone alimenty, 
• grzywny sądowe, 
• odszkodowania za szkody wyrządzone na osobach.

Co do zasady umorzenie najczęściej dotyczy kredytów konsumpcyjnych, rachunków eksploatacyjnych, zaległych czynszów wobec wspólnoty czy też pożyczek. Każda sytuacja rozpatrywana jest jednak indywidualnie i nigdy nie ma pewności, że sąd orzeknie na korzyść dłużnika. Właśnie dlatego za wszelką cenę warto unikać wpadnięcia w spiralę zadłużenia i świadomie oraz odpowiedzialnie dysponować pieniędzmi.

Ile trwa procedura upadłości konsumenckiej?

Cała procedura upadłości konsumenckiej trwa od kilku miesięcy do kilku lat i zależy to m.in. od stopnia skomplikowania sprawy oraz wielkości zadłużenia osoby fizycznej. Każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie, a pod uwagę bierze się przede wszystkim liczbę wierzycieli, skalę zadłużenia oraz majątek posiadany przez dłużnika. Wpływ na długość procedury ma również to, w jakiej perspektywie zostanie rozpisany plan spłaty wierzycieli.

Kiedy sąd może odrzucić wniosek o upadłość konsumencką?

Sąd może odrzucić wniosek o upadłość konsumencką, jeżeli zawiera on błędy, mija się z prawdą lub w ciągu ostatnich 10 lat:

• dłużnik zgłosił wniosek o ogłoszenie bankructwa, 
• dłużnik nie realizował wcześniej ustalonego planu spłaty wierzytelności, 
• dłużnik działań na szkodę wierzycieli, 
• wobec dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe i je umorzono.

Powyższe przesłanki stanowią dla sądu podstawę od odrzucenia wniosku o upadłość konsumencką. Nawet jeżeli one nie występują, to sędzia indywidualnie ocenia okoliczności i podejmuje decyzję w tym zakresie. Zawsze musi zachować sprawiedliwość wobec wierzycieli dłużnika, a sama upadłość konsumencka nie jest ucieczką od długów, a przede wszystkim sposobem na skuteczne oddłużanie osoby fizycznej.

Dlaczego warto zdecydować się na upadłość konsumencką?

Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji, decydując się na upadłość konsumencką, zyskują szansę na umorzenie części lub całości długów, a także na odzyskanie kontroli nad finansami. Wcześniej jednak warto dokładnie zrozumieć, co to jest upadłość konsumencka i z jakimi konsekwencjami się wiąże. Najważniejsze korzyści związane z przejściem przez całą procedurę przedstawia poniższa tabela.

Umorzenie długów	umorzenie części lub całości zobowiązań finansowych szansa na wyjście z długów i rozpoczęcie nowego etapu w swoim życiu
Ochrona przed odsetkami	ogłoszenie upadłości konsumenckiej zatrzymuje naliczanie odsetek od zobowiązań, przez co dług nie rośnie w tak wysokim tempie
Zatrzymanie działań komorniczych i windykacyjnych	po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej wstrzymywane są wszelkie działania komornicze i windykacyjne wierzyciele nie mogą dochodzić swoich roszczeń z majątku dłużnika i jego wynagrodzenia
Zachowanie części majątku	zgodnie z przepisami dłużnik może zachować podstawo środki do życia, w tym: ubrania, wybrane sprzęty domowe.

Każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie. Jeżeli myślisz o upadłości konsumenckiej, to warto skonsultować swoją sytuację z renomowanym radcą prawnym, który specjalizuje się w Prawie upadłościowym. To nieocenione wsparcie nie tylko w ocenie zasadności ubiegania się o upadłość konsumencką, ale także w przejściu przez całą procedurę.

Najczęściej zadawane pytania