Zastrzeżenie a blokada karty płatniczej – co wybrać w jakiej sytuacji?

Zarówno blokada, jak i zastrzeżenie karty bankowej, bywa przydatne w sytuacjach szczególnie ryzykownych. Gdy zgubisz swój środek płatniczy, trafi on w niepowołane ręce lub ktoś zdobędzie widniejące na nim dane, możesz mieć niewiele czasu na reakcję. Właśnie wtedy kluczowa jest wiedza, czym dwie wspomniane na początku czynności się od siebie różnią, kiedy zastosować jedną z nich i w jaki sposób zrobić to najszybciej. W ten sposób masz szansę ochronić swoje środki przechowywane na rachunku, do którego podpięty jest problematyczny „plastik”. 

Na czym polega blokada karty płatniczej? 

Zacznijmy od mniej „bezwzględnej” blokady. Zablokowanie karty płatniczej, czyli debetowego środka płatniczego, wydanego przez bank i przypisanego do konkretnego rachunku bankowego, oznacza czasowe wyłączenie możliwości korzystania z niej. W praktyce wykonanie takiej czynności sprawia, że nie możesz wykorzystywać tego środka płatniczego do realizacji transakcji przez określony czas. Dotyczy to zarówno wskazanych fizycznych nośników (plastikowych kart), jak i ich wirtualnych odpowiedników (np. podpiętych do elektronicznych portfeli Google Pay, Apple Pay itd.). 

Cechą charakterystyczną zablokowania karty bankowej jest to, że efekty tego działania trwają wyłącznie przez ograniczony czas. Zależnie od danego banku, blokada może zostać „nałożona” z góry na tydzień czy miesiąc, jak i możliwe jest jej zniesienie w dowolnym momencie przez użytkownika. Zwykle odbywa się to błyskawicznie i bez ograniczeń, a często nawet w pełni zdalnie. 

Na czasową blokadę możesz zdecydować się, gdy np.: 

• zgubisz kartę i obawiasz się, że ktoś ją ukradł, 
• nie masz pewności, gdzie jest karta i blokujesz ją do momentu jej odnalezienia, 
• masz podejrzenia, że dane karty wpadły w niepowołane ręce, 
• przez dłuższy czas nie zamierzasz korzystać ze swojej karty, 
• przebywasz w miejscu szczególnie narażonym na utratę karty (np. festiwale muzyczne, zatłoczone miejsca itp.). 

Zablokowanie karty bankowej – kto może to zrobić? 

Jak nietrudno się domyślić, w większości przypadków zablokowanie karty bankowej jest możliwe wyłącznie przez jej użytkownika. Mowa tu o osobie, na której imię i nazwisko dany środek płatniczy został wydany. Jest to ten sam klient, do którego należy również rachunek bankowy powiązany z daną kartą. 

Jak kwestia ta wygląda na bankowych kontach współdzielonych? Dostęp do nich ma więcej niż jedna osoba, czy to więc oznacza, że każda z nich może zablokować wszystkie karty płatnicze w obrębie rachunku? Okazuje się, że nie. W przypadku kont współdzielonych każda karta wydawana jest „na konkretnego użytkownika”, czyli jednego z właścicieli rachunku. Tylko on zatem może zadecydować o jej czasowej blokadzie. Żaden z użytkowników nie ma jednocześnie możliwości nałożenia blokady na środek płatniczy współwłaściciela konta. 

Szczególnym przypadkiem blokady konta bankowego jest zadecydowanie o wykonaniu tej czynności przez samą instytucję finansową. Blokowanie w takim przypadku również ma charakter czasowy, jednak najczęściej dochodzi do niego w dość specyficznych okolicznościach. Może wynikać to z takich zdarzeń, jak np.: 

• przekroczenie limitu debetowego karty, 
• niespłacenie zaciągniętego debetu w terminie, 
• trzykrotne wprowadzenie błędnego PIN-u, 
• wykrycie nieautoryzowanej lub podejrzanej transakcji. 

Jak zablokować kartę bankomatową? 

Jak zablokować kartę płatniczą, jeśli zajdzie taka potrzeba? W takich momentach liczy się czas, ważne jest więc podjęcie tego działania możliwie jak najszybciej. Na szczęście jest to możliwe na kilka sposobów (w zależności od konkretnego banku): 

• w bankowości internetowej,
• w aplikacji mobilnej banku,
• na infolinii banku,
• osobiście w placówce.

Aby sprawdzić, jak zablokować kartę bankomatową w banku, w którym masz konto, skontaktuj się z konsultantem. Alternatywnie taka informacja powinna również znajdować się na stronie internetowej instytucji. W przypadku serwisów oraz aplikacji bankowych najczęściej opcja ta jest dostępna w zakładce danego środka płatniczego. Wystarczy tylko zalogować się do swojego konta, wybrać odpowiednią kartę i nacisnąć właściwą opcję. Po potwierdzeniu tego działania blokada zostanie uruchomiona błyskawicznie. 

Blokada karty podczas rozmowy z konsultantem na infolinii najczęściej wymaga przejścia zdalnej weryfikacji tożsamości. Zależnie od banku, może być to realizowane w formie elektronicznej (poprzez potwierdzenie w aplikacji mobilnej) lub tradycyjnej (np. poprzez podanie nazwiska panieńskiego czy adresu korespondencyjnego). W przypadku blokady uruchamianej osobiście w placówce niezbędne jest okazanie pracownikowi banku ważnego dokumentu tożsamości (dowodu osobistego lub paszportu). Formy online opierają się najczęściej na kodach PIN, autoryzacjach biometrycznych czy kodach SMS. 

Co się dzieje po blokadzie karty płatniczej? Konsekwencje

Jak wspominaliśmy, blokada karty płatniczej sprawia, że nie da się wykonywać przy jej użyciu żadnych transakcji. Możesz zatem w ten sposób uchronić się przed nieautoryzowanymi opłatami wykonywanymi przez potencjalnych oszustów. Dotyczy to szczególnie transakcji na niewielkie kwoty, w przypadku których nie jest potrzebne wprowadzanie kodu PIN. 

Wiesz już, że założenie blokady jest odwracalne. W praktyce zatem to działanie nie niesie ze sobą żadnych trwałych konsekwencji. Jeśli uznasz, że karta jest już bezpieczna i możesz z niej ponownie zacząć korzystać, to wystarczy ją tylko odblokować. 

Co natomiast istotne, pamiętaj, że odblokowanie karty w przypadku wcześniejszego wystąpienia sytuacji ryzykownej, nadal może być niebezpieczne. Jeśli dane Twojego środka płatniczego wpadły w niepowołane ręce, założyć możesz, że osoba ta stale nimi dysponuje. W praktyce więc, po dłuższym czasie, może znów spróbować z nich skorzystać. Właśnie dlatego tak istotna jest jak najszybsza zmiana PIN-u, a w skrajnych sytuacjach nawet wymiana karty. 

Jak odblokować kartę bankomatową? 

Jeśli zastanawiasz się, jak odblokować kartę bankomatową, to mamy dla Ciebie dobrą wiadomość – zrobisz to w tych samych kanałach, w których możliwe było nałożenie blokady, tj.: 

• w aplikacji mobilnej banku, 
• w serwisie bankowym, 
• na infolinii, 
• w placówce stacjonarnej banku. 

Co ważne, odblokowanie karty bankowej wymaga ponownej weryfikacji tożsamości. Podobnie jednak jak w przypadku blokady, cały proces trwa krótką chwilę, a po jego zatwierdzeniu karta błyskawicznie jest gotowa do działania. 

Na czym polega zastrzeżenie karty bankowej? 

Wiesz już, czym jest i jak zablokować kartę bankową. Czas zatem przejść do drugiego z tytułowych zagadnień, jakim jest zastrzeżenie tego środka płatniczego. Mimo stosunkowo podobnej nazwy, działa ono w zupełnie inny sposób i wiąże się z diametralnie odmiennymi konsekwencjami. Podobne są natomiast okoliczności wymagające od klientów banków skorzystania z niego. 

Zastrzeżenie karty płatniczej to trwałe zablokowanie możliwości wykonywania wszelkich transakcji przy pomocy danego środka płatniczego. Czynność ta może zostać wykonana wyłącznie raz i nie ma możliwości jej cofnięcia czy odwołania. Można powiedzieć zatem, że jest to forma znacznie bardziej „restrykcyjna” niż zwyczajna blokada. 

Zastrzec kartę warto w sytuacjach, gdy masz przeświadczenie graniczące z pewnością, że sama karta lub widniejące na niej dane trafiły w niepowołane ręce. Dzięki temu zyskasz pewność, że na pewno nikt z niej nie skorzysta i przy jej użyciu nie będzie mógł dysponować środkami znajdującymi się na przypisanym do niej koncie. Wybierając tę opcję, wskazane jest natomiast dokładniejsze rozważenie, czy jest to najlepszy krok, z uwagi na jego nieodwracalność. 

Kto może zastrzec kartę płatniczą?

Podobnie jak w przypadku blokady karty, w większości banków przede wszystkim to właściciel karty (i konta bankowego, z którym jest powiązana) może dokonać zastrzeżenia. Konieczna jest do tego weryfikacja tożsamości. Często ponadto instytucje finansowe pytają o powód takiego działania, choć jego podawanie zwykle nie jest obligatoryjne. 

Od powyższej zasady zdarzają się wyjątki. Praktycznie w każdym banku o zastrzeżenie karty płatniczej może wystąpić jej przypadkowy znalazca. Jest to możliwe po to, by zablokować ryzyko skorzystania z tego środka płatniczego przez nieuczciwe osoby. Zależnie od banku, zwykle taki scenariusz wymaga podania przez człowieka, który znalazł kartę, imienia i nazwiska oraz danych znajdujących się na „plastiku”. Zdarza się, że konieczne może być również potwierdzenie tożsamości, np. poprzez okazanie dowodu osobistego. 

Kiedy za utratę środków z karty odpowiada bank?

Zgodnie z Ustawą o usługach płatniczych, bank ponosi całkowitą odpowiedzialność za wszelkie nieautoryzowane transakcje od momentu zastrzeżenia karty płatniczej. Właśnie dlatego tak ważne jest zrobienie tego tak szybko, jak to tylko możliwe. Nawet jeśli po wykonaniu tej czynności z Twojego rachunku znikną pieniądze, to instytucja finansowa będzie miała obowiązek Ci je zwrócić. 

O powyższych stwierdzeniach mówią wprost obowiązujące w Polsce przepisy: 

• [bank] jest obowiązany niezwłocznie zwrócić klientowi kwotę tej transakcji, a w przypadku, gdy korzysta on z rachunku płatniczego, przywrócić obciążony rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana transakcja płatnicza. 

W przypadku nieupoważnionych transakcji wykonanych jeszcze przed zastrzeżeniem karty, użytkownik odpowiada za nie do kwoty stanowiącej równowartość 50 euro (ok. 212 zł w momencie pisania tekstu). Powyżej tej kwoty odpowiedzialność przechodzi na bank. 

Kara za „rażące niedbalstwo”

Przepisy dotyczące ewentualnych konsekwencji w przypadku utraty karty płatniczej dotyczą nie tylko odpowiedzialności i obowiązków banków. Ustawa o usługach płatniczych określa także niezbędne środki, które powinien podjąć użytkownik, aby zapobiec naruszeniu indywidualnych zabezpieczeń środka płatniczego. Zgodnie z zapisami Twoim obowiązkiem jest np.: 

• nieudostępnianie karty oraz kodu PIN do niej osobom trzecim, 
• przechowywanie karty, PIN-u do niej oraz jej danych z należytą starannością, 
• nieprzechowywanie karty płatniczej wraz z kodem PIN do niej, 
• natychmiastowe powiadomienie banku o kradzieży czy innego typu utracie karty.

Dopilnowanie wszystkich tych wytycznych jest bardzo ważne. Jakiekolwiek naruszenie przepisów bowiem może zostać zinterpretowane przez bank jako “rażące niedbalstwo”. To z kolei stanowi podstawę do odmowy ewentualnego zwrotu utraconych pieniędzy. 

Niektóre banki stawiają wobec swoich klientów dodatkowe wymagania dotyczące obowiązków niezbędnych do zrealizowania w przypadku utraty karty płatniczej. Najczęściej w takim przypadku konieczne jest zgłoszenie jej kradzieży na policji. Ma to na celu otrzymanie zaświadczenia zawierającego potwierdzone okoliczności utraty “plastiku”. Dokument ten należy następnie przedstawić lub złożyć w banku. 

Jak przebiega zastrzeżenie karty bankowej? 

Jak zastrzec kartę płatniczą? Szczegóły tego procesu mogą zależeć od konkretnego banku, w którym masz konto. Najczęściej natomiast jest to możliwe: 

• w bankowym serwisie internetowym, 
• w aplikacji mobilnej, 
• telefonicznie na infolinii, 
• stacjonarnie w oddziale banku. 

Cały proces, w każdym z tych przypadków, przebiega niemalże identycznie jak przy wcześniej opisywanej blokadzie karty. Tutaj również niezbędna jest weryfikacja tożsamości i często padają pytania o powód takiej decyzji. Poniżej opisaliśmy te procesy w przypadku kilku najpopularniejszych w Polsce banków. Wszędzie natomiast działa to na podobnych zasadach. 

Uniwersalny System Zastrzegania Kart

System Zastrzegania Kart jest rozwiązaniem, które wprowadził Związek Banków Polskich. Dzięki niemu nie musisz pamiętać numeru swojej instytucji. Wystarczy tylko, że zadzwonisz na infolinię: 

• +48 828 828 828

System automatycznie przekieruje Cię na numer Twojego banku, gdy tylko podasz jego nazwę. Dodatkowo jest on aktywny 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Działa on w przypadku środków płatniczych wielu banków obecnych na polskim rynku, które zdecydowały się z niego skorzystać. Ich pełną i aktualną listę znajdziesz tutaj. 

Jak zastrzec kartę w mBanku? 

W mBanku możesz zastrzec kartę: 

• w serwisie internetowym (wybierz “Produkty”, następnie “Karty” i “Wszystkie”. Naciśnij produkt, który Cię interesuje i kliknij “Zastrzeż”); 
• w aplikacji mobilnej (wybierz “Produkty”, “Karty”, “Karty debetowe” i naciśnij ten produkt, który Cię interesuje. Następnie kliknij “Blokada karty” i “Zastrzeżenie karty”); 
• w placówce; 
• na mLinii: +48 42 6 300 800. 

Jak zastrzec kartę w PKO BP?

W PKO BP możesz zastrzec kartę bankową: 

• w serwisie internetowym iPKO (wejdź w zakładkę “Karty”, wybierz produkt i z rozwijanej listy wybierz “Unieważnij); 
• w aplikacji mobilnej IKO (otwórz “Moje produkty”, “Karty” i wybierz konkretny produkt. Następnie zaznacz “Zastrzeż kartę” i zatwierdź operację PIN-em); 
• na infolinii: 800 302 302 lub +48 81 535 60 60; 
• w placówce stacjonarnej banku. 

Jak zastrzec kartę w ING? 

Możesz zastrzec kartę płatniczą w Banku ING: 

• w aplikacji mobilnej (przejdź do aktywnych produktów i wybierz konkretną kartę. Otwórz jej szczegóły i naciśnij przycisk pozwalający na jej zastrzeżenie); 
• w serwisie internetowym (przejdź do odpowiedniej karty i naciśnij przycisk odpowiadający za jej zastrzeżenie. Potwierdzenie działania będzie wymagało zatwierdzenia powiadomienia push lub SMS); 
• na infolinii: +48 32 357 00 12;
• w placówce bankowej. 

Jak zastrzec kartę w Santander Bank Polska? 

Zastrzeżenie karty płatniczej w Santanderze jest możliwe: 

• w aplikacji mobilnej (na dole pulpitu wybierz kartę, którą chcesz zablokować, a następnie naciśnij przycisk “Zablokuj kartę”); 
• w bankowości internetowej (wybierz “Twoje Produkty”, a następnie “Karty”. Przejdź do produktu, który chcesz zablokować, naciśnij “Więcej” i “Zablokuj kartę”, po czym potwierdź swój wybór); 
• na infolinii: 19999 lub +48 61 81 1 9999 z zagranicy;
• osobiście w oddziale. 

Jak zastrzec kartę w Pekao?

Aby zastrzec kartę płatniczą w Pekao: 

• w serwisie internetowym Pekao24 lub aplikacji mobilnej PeoPay (przejdź do zakładki “Produkty” i wybierz daną kartę. Naciśnij “Zastrzeżenie” i potwierdź operację wybraną metodą autoryzacji); 
• na infolinii: 519 222 222; 
• w oddziale stacjonarnym. 

Jak zastrzec kartę w Banku Millennium? 

W Banku Millennium możesz zastrzec kartę: 

• w serwisie internetowym lub aplikacji mobilnej (wybierając odpowiedni produkt i naciskając przycisk pozwalający na jego zastrzeżenie); 
• telefonicznie, dzwoniąc na numer przeznaczony do zastrzegania kart: (+48) 22 598 41 14, 
• na infolinii TeleMillennium: 801 331 331 lub +48 22 598 40 40 z zagranicy, 
• w placówce stacjonarnej.

Czy da się cofnąć zastrzeżenie karty płatniczej? 

Jak wspominaliśmy, zastrzeżenie karty płatniczej jest nieodwracalne. Nie ma żadnej możliwości cofnięcia tego działania. Co oznacza to dla użytkownika w praktyce? Po wydaniu takiej dyspozycji nie możesz więcej korzystać z dotychczasowego “plastiku” czy jego wirtualnego odpowiednika. 

Jedynym rozwiązaniem w takiej sytuacji jest konieczność zamówienia nowej karty przypisanej do danego rachunku. W przypadku fizycznego egzemplarza musisz również poczekać na jej dostarczenie pod wskazany adres oraz przeprowadzić aktywację. Niektóre banki automatycznie wysyłają nowe karty po zastrzeżeniu poprzednich, a w innych konieczne jest “ręczne” wystosowanie takiego zlecenia. 

Czy zastrzeżenie karty anuluje subskrypcje?

Po zastrzeżeniu karty staje się ona całkowicie bezużyteczna. Jej numer i wszelkie dane są zablokowane, nie ma więc możliwości, że zostaną wykorzystane do realizacji transakcji. W praktyce więc nie jest możliwe w takim przypadku również opłacanie subskrypcji – nawet tych “automatycznych”, realizowanych przez systemy samodzielnie po zapisaniu danych środka płatniczego. Wznowienie subskrypcji wymaga wyrobienia nowego “plastiku” i podania go w serwisie usługodawcy, aby to z niego były pobierane środki. 

Teoretycznie można powiedzieć, że zastrzeżenie karty bankowej pozwala na “ominięcie” opłat za subskrypcję. Serwis spróbuje je pobrać, ale mu się to oczywiście nie uda, bo karta nie będzie działać. Pamiętaj jednak, że w ten sposób nie anulujesz usługi, bo to możesz zrobić wyłącznie w swoim koncie klienta w danym serwisie. Po zastrzeżeniu karty opłaty natomiast po prostu przestaną być regulowane. 

Zastrzeżenie a zablokowanie karty – porównanie

Jak zapewne zdążyłeś już zauważyć, zastrzeżenie oraz zablokowanie karty to dwie diametralnie różniące się od siebie czynności. Nadal jednak pod wieloma względami pozostają do siebie nieco podobne, przez co często bywają mylone przez klientów. W poniższej tabeli zwięźle przedstawiliśmy ich porównanie, zwracając uwagę na ich cechy najistotniejsze z perspektywy użytkowników. 

	Zablokowanie karty	Zastrzeżenie karty
Trwałość	Czasowe i odwracalne	Jednorazowe i nieodwracalne
Użyteczność karty	Tak, po cofnięciu blokady	Nie, konieczność zamówienia nowej karty po zastrzeżeniu
Ochrona pieniędzy na koncie	Częściowa, podczas obowiązywania blokady	Pełna – permanentny brak możliwości korzystania z karty
Powód	Zgubienie, czasowa utrata, podejrzenie kradzieży	Oszustwo, kradzież, chęć uniknięcia opłat
Ryzyko	Wykorzystanie danych z karty przez oszustów po zdjęciu blokady	Brak
Utrudnienia dla użytkownika	Brak – swoboda w nakładaniu blokady i jej cofaniu	Konieczność zamówienia nowej karty i czas oczekiwania na nią

Zablokowanie i zastrzeżenie mają cechy wspólne. Z obu opcji możesz skorzystać w taki sam sposób – zarówno online, jak i osobiście. Są ponadto skutecznym sposobem na bieżącą ochronę pieniędzy na koncie, choć różnią się czasem działania. Niosą za sobą ponadto odmienne konsekwencje, które mogą wpłynąć na Twój dostęp do środków na koncie czy metody realizacji płatności. 

Skorzystanie z zastrzeżenia oraz blokady karty jest często konieczne możliwie jak najszybciej, gdy tylko zauważysz niepokojące sygnały. Od tego niejednokrotnie  zależy bezpieczeństwo Twoich pieniędzy. Zawsze jednak – jeszcze przed podjęciem działania – zastanów się, który ze scenariuszy będzie skuteczniejszy w konkretnej sytuacji. Rozważ ponadto, czy w dalszej perspektywie, lepsze będzie odblokowanie karty, czy wyrobienie zupełnie nowej.